Felsefe, Sosyoloji ve Tıp Tarihinde Kişilik Anlayışları ve Sınıflamaları

Felsefe, Sosyoloji ve Tıp Tarihinde Kişilik Anlayışları ve Sınıflamaları
Talip Sami[*]

İnsan, kendisini anlamaya çalışırken neden önce kendisini sınıflandırır?

İnsanlık tarihi boyunca düşünürler, hekimler ve araştırmacılar insan davranışlarını, mizacını ve kişiliğini anlamlandırmaya çalışmıştır. Kimi zaman bedenin yapısında, kimi zaman ruhun işleyişinde, kimi zaman da insanın düşünme biçiminde kişiliğin izleri aranmıştır.

Peki, insanı belirli kategoriler altında tanımlamak, onu gerçekten anlamamızı sağlar mı? Yoksa her sınıflandırma, insanın karmaşıklığından bir şeyleri dışarıda mı bırakır?

PSY101'in bu atölyesinde, kişiliğe ilişkin tarihsel yaklaşımları felsefe, sosyoloji ve tıp tarihiyle ilişkileri üzerinden ele alıyoruz.

Antik Çağ'dan modern döneme uzanan düşünsel bir yolculukta Sokrates, Platon'un diyalogları aracılığıyla aktarılan insan anlayışıyla; Aristoteles, Hipokrat, İbn Sînâ ve Descartes ise insan doğasına ilişkin farklı açıklamalarıyla tartışmamıza eşlik edecek. Ardından Ernst Kretschmer ve William Sheldon'ın beden yapısı ile kişilik arasında ilişki kurmaya çalışan tarihsel tipolojilerini inceleyeceğiz.

Amacımız, bu yaklaşımları günümüzde geçerli kişilik testleri veya bilimsel olarak doğrulanmış sınıflamalar şeklinde sunmak değil; ortaya çıktıkları tarihsel koşullar içerisinde değerlendirmek ve çağdaş psikoloji bilgisiyle eleştirel biçimde karşılaştırmak.

Atölyede neleri ele alacağız?

• Antik felsefede insan ve karakter: Sokrates ve Aristoteles'in insan doğası, erdem, alışkanlık ve karakter üzerine düşünceleri.

• Tıp tarihinde mizaç anlayışı: Hipokrat geleneğinde dört hılt (sıvı) ve mizaç yaklaşımının tarihsel gelişimi.

• İslam düşünce ve tıp tarihinde insan: İbn Sînâ'nın nefs, mizaç ve beden-ruh ilişkisine yönelik görüşleri.

• Modern felsefede zihin ve beden: Descartes'ın düalist yaklaşımı ve insanı anlama biçimimize etkileri.

• Beden yapısı ve kişilik tipolojileri: Kretschmer ve Sheldon'ın sınıflamaları, tarihsel etkileri ve bilimsel sınırlılıkları.

• Eleştirel değerlendirme: Kişilik sınıflamalarının bilimsel, toplumsal ve etik boyutları.

Kimler katılabilir?

Psikoloji, felsefe, sosyoloji, tıp tarihi ve insan davranışlarıyla ilgilenen herkes katılabilir. Herhangi bir akademik ön koşul veya psikoloji eğitimi aranmaz.

Atölyenin sonunda

Katılımcıların kişilik anlayışlarının tarihsel gelişimini tanımaları, farklı disiplinlerin insanı nasıl ele aldığını karşılaştırabilmeleri ve kişilik sınıflamalarını bilimsel ve eleştirel bir perspektifle değerlendirebilmeleri hedeflenmektedir.

Atölye, anlatımın yanı sıra soru-cevap ve katılımcı tartışmalarıyla ilerleyecektir.

Eğitmen: Uzman Psikolog Talip Sami

Tarih/Saat: 29 Aralık 2026 / 13:00-15:00

Yer: Chocolade Boutique, Karşıyaka, Gap Vadisi Bulvarı, No:2

[*] Uzman Psikolog, PSY-101 Workshop & Academy.